DUOSEP-V: VAN VEELBELOVEND CONCEPT NAAR ERKENDE AMMONIAKEMISSIEREDUCTIEMAATREGEL?

Sandra Debevere (Inagro), Jonathan Berckmoes (Inagro) en John Van Schriek (Jovas)

In het vorige artikel bespraken we de werking en ontwikkeling van het DUOSEP-V-systeem voor vrijloopkraamhokken. De eerste meetresultaten die in Nederland zijn gerealiseerd tonen een groot potentieel voor ammoniak-, methaan- en geurreductie. Daarmee komt de techniek ook in beeld als mogelijke ammoniakemissiereducerende maatregel voor de Vlaamse varkenshouderij.

Grote ammoniakreducties met een brongerichte aanpak

De Vlaamse varkenshouderij staat voor de uitdaging om de ammoniakuitstoot verder te verminderen. Hoewel luchtwassers vandaag een belangrijke rol spelen, groeit de belangstelling voor maatregelen die emissies rechtstreeks aan de bron aanpakken.

Bronmaatregelen hebben immers het voordeel dat ze de vorming van ammoniak proberen te voorkomen, in plaats van de ammoniak achteraf uit de ventilatielucht te verwijderen. Daardoor hebben dergelijke systemen een positief effect op het stalklimaat voor zowel mens als dier. Er kunnen bovendien ook gunstige effecten zijn op andere emissies zoals methaan- en geuremissies.

Het DUOSEP-V-systeem voor vrijloopkraamhokken is een voorbeeld van zo'n brongerichte aanpak. Door een combinatie van een doordachte hokindeling, een beperkt emitterend oppervlak en een snelle afvoer van mest en urine wordt de vorming van ammoniak sterk afgeremd. Uit officiële (maar nog onvolledige) Nederlandse metingen bleek een ammoniakreductie van 89%, gecombineerd met een methaanreductie van 90% en een geurreductie van ongeveer 70%. Dat maakt DUOSEP-V tot één van de meest interessante nieuwe concepten voor emissiereductie in vrijloopkraamhokken.

Van veelbelovende techniek naar erkende maatregel

Eén meetlocatie volstaat echter niet om een techniek officieel erkend te krijgen. Zowel in Nederland als in Vlaanderen zijn bijkomende praktijkmetingen nodig om het reductiepotentieel van het systeem op meerdere bedrijven te bevestigen. Pas als voldoende officiële meetgegevens beschikbaar zijn, kan deze op de AERM-lijst opgenomen worden.

Binnen het RAMMONIA-project, gefinancierd door het Agentschap Landbouw en Zeevisserij, worden veelbelovende technieken die een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de reductie van ammoniakemissies in de veehouderij uitgemeten via de officiële meetrichtlijnen. Het doel van RAMMONIA is om vier veelbelovende emissiereducerende technieken via officiële metingen op de AERM-lijst te krijgen: twee voor de varkenshouderij, één voor de pluimveehouderij en één voor de rundveehouderij.

Op basis van de Nederlandse meetresultaten zien de projectuitvoerders het DUOSEP-V systeem als een veelbelovende techniek om aan de lijst toe te voegen omwille van de grote ammoniakemissiereductie in de Nederlandse studie. De potentiële reductie is zo groot dat de maatregel in concurrentie kan gaan met een luchtwasser. De techniek sluit bovendien goed aan bij de evolutie richting vrijloopkraamhokken, waarbij een evenwicht gezocht wordt tussen dierenwelzijn en emissiereductie. Varkens zijn propere dieren. Urineren en mesten doen ze niet op dezelfde plek als ze die mogelijkheid hebben. Door urine snel naar de rioolleiding af te voeren kan de emissie van ammoniak sterk beperkt worden.

Vlaamse praktijk vraagt enkele aanpassingen

Hoewel het basisconcept behouden blijft, vraagt de Vlaamse opstelling in de vrijloopkraamstallen enkele aanpassingen van de Nederlandse proefopstelling.

In Nederland wordt vaak gewerkt met een schuine opstelling van het vrijloopkraamhok, dit in combinatie met een betonvloer, waar geen mestopvang onder zit. In Vlaanderen wordt echter vaak met een rechte opstelling gewerkt. Terwijl in Nederland regelmatig met een deel volle vloer gewerkt wordt, is in Vlaanderen het vrijloopkraamhok voornamelijk met een volledige roostervloer uitgewerkt, met uitzondering van het biggennest. Een eerste uitwerking van het DUOSEP-V-concept volgens deze principes wordt in Figuur 1 weergegeven.

Wat ook heel belangrijk is om voldoende ammoniakemissiereductie te behalen, is dat verwarmingspanelen, zoals in het biggennest, voldoende geïsoleerd zijn naar onder toe alsook de bijhorende slangen. Indien dit niet gebeurt, ontstaat er warmteafgifte onder de rooster wat leidt tot putventilatie en meer emissie.

Figuur 1. Voorbeelden van mogelijke grondplannen van een vrijloopkraamhok (schuine opstelling links, rechte opstelling rechts), uitgerust met het vakkensysteem. Onder de roostervloer zitten verschillende vakken: 1 zwart vak dat morswater en morsvoer opvangt, blauwe vakken die mest en urine opvangen tijdens fixatieperiode en rode vakken die mest en urine opvangen tijdens vrijloopperiode. De volle vloer heeft een afloop zodat vloeistof ook opgevangen wordt.

Bij het uitwerken van het DUOSEP-V-systeem met een Vlaamse opstelling, moet gestart worden o.b.v. het ontwerp van de bovenbouw. Een proefhok moet het mest- en urineergedrag in kaart brengen. Daarna kan een goed aflaatschema gemaakt worden om zo de mest en urine goed uit de vakken te krijgen om zo een hoge reductie te behalen. Op die manier kan een werkbaar systeem uitgewerkt worden.

Oproep aan Vlaamse zeugenhouders

Om de volgende stap te zetten, zijn de uitvoerders van het RAMMONIA-project op zoek naar Vlaamse zeugenhouders die interesse hebben om het DUOSEP-V-systeem te installeren in vrijloopkraamhokken.

Daarbij denken we zowel aan nieuwbouwprojecten als ombouw van bestaande kraamhokken. Dit mag ook op proefschaal zijn om ervaring op te bouwen met vrijloopkraamhokken vooraleer definitieve keuzes te maken.

Op deze bedrijven kunnen vervolgens met projectmiddelen officiële emissiemetingen worden uitgevoerd. Deze metingen zijn essentieel om de techniek verder te onderbouwen en de nodige gegevens te verzamelen voor een mogelijk erkenningstraject. Zonder meetlocaties zal noodgedwongen een andere, wellicht minder veelbelovende en minder toekomstgerichte maatregel moeten worden doorgemeten.

Samen bouwen aan de kraamstal van de toekomst

Met de eerste meetresultaten heeft DUOSEP-V alvast aangetoond dat een vergaande emissiereductie mogelijk is via een brongerichte aanpak. De volgende stap bestaat erin om deze resultaten op meerdere bedrijven te bevestigen en het systeem verder af te stemmen op de Vlaamse praktijk.

Daarvoor is de medewerking van vooruitstrevende zeugenhouders onmisbaar. Wie vandaag investeert in innovatieve vrijloopkraamhokken, kan mee de basis leggen voor een nieuwe generatie emissiereducerende technieken in de Vlaamse varkenshouderij.

Interesse om deel te nemen of wil je meer informatie? Neem contact op met Inagro via sandra.debevere@inagro.be.