Dierenwelzijn

Staart-, flank- en oorbijten zijn voorkomende problemen. De oorzaken kunnen te wijten zijn aan diverse factoren zoals genetische aanleg, stalklimaat, voedersamenstelling, leeftijd, seizoen, huisvesting, gewicht en gezondheidsstatus van de dieren. Couperen van staarten is een mogelijke preventieve maatregel tegen staartbijten. Het voorkomt echter staartbijten niet volledig en gaat, net als staartbijten, met nadelen gepaard. Om welzijnsredenen wil de EU couperen ook volledig zien verdwijnen. In deze rubriek worden enkele mogelijkheden tot omgevingsverrijking aangereikt. Bovendien wordt er dieper ingegaan op het thema ‘onverdoofde castratie’ en worden mogelijke alternatieven toegelicht.

Overzicht

Transport 

  • De brochure 'Praktische richtsnoeren voor het bepalen van de geschiktheid voor vervoer van varkens' helpt u om de Europese wetgeving omtrent het vervoer aan de hand van algemene richtlijnen in de praktijk toe te passen. Het eerste deel van deze brochure omvat de Europese regelgeving omtrent vervoer. In het tweede en derde deel worden de omstandigheden waarbij vervoer niet meer is toegestaan of waarbij verdere beoordeling van de dieren nodig is, aan de hand van enkele praktijkvoorbeelden uitgelegd. 

Omgevingsverrijking/staartbijten

  • Hoewel in er in de meeste EU-lidstaten routinematig gecoupeerd wordt, stelt de welzijnsregelgeving dat het couperen van staarten niet als standaardmaatregel mag worden uitgevoerd. Toch wordt er in bepaalde landen, zoals Zweden niet (meer) gecoupeerd zonder dat staartbijten als een groot probleem wordt ervaren.
    Het artikel ‘Varkens houden zonder staartcouperen?!  - deel 1’ (pdf) (2016) schetst de Zweedse varkenssector, de welzijnswetgeving en hun aanpak om staartbijten te voorkomen.
    Het artikel ‘Varkens houden zonder staartcouperen?!  - deel 2’ (pdf) (2016) focust op de acties die worden ondernomen als een bijtincident zich voordoet. Ook worden de verschillen tussen Zweden en Vlaanderen aangestipt.

  • Het filmpje ‘Afleidingsmateriaal voor varkens’ toont een aantal praktische voorbeelden van omgevingsverrijking.

  • Naar aanleiding van de studiedag 'Varkenshouderij: duurzaamheidsaspecten gedemonstreerd' (2014) werden de belangrijkste aanbevelingen uit het demonstratieproject op een rijtje gezet door Jos Van Thielen (Thomas More | KU Leuven) in de presentatie 'Omgevingsverrijking bij varkens om bijtletsels te voorkomen'. Vervolgens werden de aanbevelingen aangevuld met enkele resultaten uit een vervolgproject.
  • Alle varkens moeten permanent over voldoende los materiaal beschikken om te onderzoeken en mee te spelen. Het doel hiervan is om de varkens een stimulerende omgeving aan te bieden om frustratiegedrag en gedragsproblemen te voorkomen. Het verrijkingsmateriaal dat voorzien wordt, blijkt niet altijd even doeltreffend om de varkens voldoende afleiding te bezorgen. Het ideale verrijkingsmateriaal is nieuw, vervormbaar, afbreekbaar, kauwbaar, geurig en eetbaar.

    Om te verzekeren dat het aangeboden materiaal beter aan de eisen van de varkens voldoet zullen er vanaf 1 april 2014 enkele zaken wijzigen.
    Klik hier om verder te lezen
  • Om de varkenshouders te stimuleren om het couperen achterwege te laten zonder extra risico’s op staartbijten, stelde het beleidsdomein Landbouw en Visserij, in samenwerking met de dienst Dierenwelzijn van de FOD Volksgezondheid een folder ‘Staartbijten voorkomen zonder couperen’ (2013) op. Klik hier om verder te lezen.
  • In de presentatie 'Reductie van pijnlijke en/of stresserende ingrepen in de eerste levensweek' (Bert Driessen; 2012) worden verschillende onderzoeken om pijnlijke en/of stresserende ingrepen in de eerste levensweek te reduceren toegelicht. De ingrepen die aan bod kwamen waren castratie, tandjes slijpen, staartjes couperen, injecties (naald versus naaldloos) toedienen en het combineren van verschillende ingrepen. De presentatie kwam aan bod tijdens de studienamiddagen 'Praktijkinformatie voor de varkenshouder 2012'.
  • Gedurende het demonstratieproject 'Omgevingsverrijking bij varkens om bijtletsels te voorkomen' (2007-2009) werden een aantal proeven uitgevoerd om het effect van specifiek omgevingsverrijkend materiaal op het bijtgedrag van varkens te tonen. De omgeving van de varkens werd hiervoor verrijkt met speeltjes en voederbakken. Daarnaast werd een link tussen bijten enerzijds en het klimaat en de genetica anderzijds verduidelijkt. Tot slot kwam de problematiek van het flankbijten en al dan niet couperen van staartjes ter preventie van staartbijten aan bod. In februari 2013 startte een onderzoeksproject ‘Onderzoek naar aanpassingen van het management of verrijkingselementen ter voorkoming van staartbijtgedrag en kannibalisme bij varkens’ dat mogelijke praktijkoplossingen wil onderzoeken een aanreiken om frustratiegedrag en agressie in praktijkbedrijven te reduceren.
  • De brochure 'Dierenwelzijn in de veehouderij' (Ministerie van Middenstand en Landbouw; 2000) belicht de evaluatie van het dierenwelzijn, de link tussen dierenwelzijn en huisvesting, de strategie van de distributie inzake dierenwelzijn, de ethische aspecten van dierenwelzijn en aanbevelingen voor de veehouder.

(Alternatieven) chirurgische castratie

Alternatieven voor overtallige biggen

Checklists

Checklists worden door het FAVV gebruikt bij het uitvoeren van inspecties.    

Vraag en antwoord 

  • Als een varken geen noodslachting mag ondergaan in tegenstelling tot een rund, wat gebeurt er dan met een varken op een varkensbedrijf? Hiermee bedoel ik het volgende: wat als een varken een poot breekt of iets ernstig krijgt, is het aan de boer verplicht een dierenarts op te roepen om het dier te euthanaseren of mag een boer dit zelf doen? Lees het antwoord op de vraag na. 
  • Ik heb gehoord dat er recente veranderingen op til zijn in de types omgevingsverrijkend materiaal die mogen worden gebruikt. Is het verstrekken van omgevingsverrijkend materiaal verplicht voor de verschillende diergroepen (kraamhokken, biggenbatterij, vleesvarkensstal, dekafdeling en drachtafdeling)? Waaraan moet goed afleidingsmateriaal voldoen? En wat bij controles door het FAVV? Lees het antwoord op de vraag na.
  • Ik dacht dat in de nabije toekomst het couperen van biggenstaarten verboden zou worden, maar ik vind hierover geen informatie op internet (enkel over het verbod op het routinematig couperen). Klopt dit wel, en zo ja wanneer gaat dit in voege? U kan het antwoord op deze vraag nalezen.
  • Is het staartbijtprobleem even groot bij fokzeugen dan bij vleesvarkens? En wat zijn de risicofactoren voor het voorkomen van staartbijtproblemen? U kan het antwoord op deze vraag nalezen.
  • Voor de opfok van moederloze biggen heb ik weet van een kunstzeug die wordt gebruikt. Na het uitdoseren maakt het apparaat een knorrend geluid zoals de zeug dit doet om de biggen te lokken. Wordt dit systeem nog gebruikt? Zijn er alternatieven voor de opfok van overtallige biggen? Zijn er verschillen in de groei tussen biggen die door de zeug worden grootgebracht of deze die kunstmelk krijgen? U kan het antwoord op deze vraag nalezen.

Varkensloket
© Varkensloket | Gebruikersvoorwaarden
info@varkensloket.be - 09 272 26 67. Heeft u suggesties voor onze website of heeft u een link gevonden die niet werkt? Meld het via het contactformulier.
Vlaamse Overheid